Miasto położone jest przy trasie wiodącej z Warszawy do Katowic (217 km od Warszawy i 68 km od Katowic), zajmuje powierzchnię 160 km kw., którą zamieszkuje obecnie 248 tys. mieszkańców, co stanowi 5,3% populacji całego województwa śląskiego i ustanawia Częstochowę 13. miastem w Polsce pod względem liczebności.

Nazwa Częstochowa pochodzi prawdopodobnie od imienia założyciela osady na lewym brzegu Warty – Częstocha. Współczesna Częstochowa powstała z połączenia dwóch miast: Starej Częstochowy, położonej nad Wartą oraz Częstochówki usytuowanej w pobliżu Klasztoru na Jasnej Górze. Pierwsza wzmianka o istnieniu tych miejscowości pochodzi z 1220 r. Stara Częstochowa otrzymała prawa miejskie około 1377 r., wcześniej - bo w roku 1356 król Kazimierz Wielki przyznał przywilej lokacyjny dla wsi Częstochowa. Mniejsza osada - Częstochówka położona była na zboczu górującego nad okolicą wzniesienia, na szczycie którego stał niewielki drewniany kościółek. Wzniesienie to z racji, że wzgórza jurajskie zbudowane są z białego wapienia, zwano Jasną Górą. Formalne połączenie Starej i Nowej Częstochowy (Częstochówka w 1717 r. otrzymała prawa miejskie i nazwana została Nową Częstochową) nastąpiło w 1826 r. Oba miasta scaliła nowa arteria komunikacyjna - Aleja Najświętszej Maryi Panny, wzdłuż której utworzyło się nowe, funkcjonujące do dnia dzisiejszego centrum miasta. Jego symbolem stał się nowy Ratusz Miejski stojący na obecnym Placu Biegańskiego.

Miasto, dzięki dogodnej lokalizacji, wieloletnim tradycjom rzemieślniczym i przyjaznemu „klimatowi dla przedsiębiorczości”, jaki od lat budują władze samorządowe miasta, stanowi także duży ośrodek inwestycyjny z szeroko rozbudowaną infrastrukturą i znacznym zapleczem społeczno-ekonomicznym. Współczesna Częstochowa jest jednym z największych ośrodków pielgrzymkowych świata chrześcijańskiego. Corocznie odwiedza ją około 4 mln pielgrzymów. Miasto to jest też ważnym ośrodkiem życia kulturalnego kraju, dynamicznym ośrodkiem szkolnictwa i nauki, w którym działa osiem wyższych uczelni i studiuje ponad 40 tysięcy studentów.